Aleksandrovac

VINSKA ISTORIJA

Prema istorijskim i arheološkim izvorima u Župi se na tragu vina živi već više od 3000 godina. Župa zauzima značajno mesto u vekovnoj tradiciji srpskog vinogradarstva i vinarstva. U pisanim dokumentima prvi put se pominje još 1196. u Studeničkoj povelji, gde stoji zapisano da je župan Stefan Nemanja manstiru Studenici darovao vinogradarska sela u Župi.

Nekada su i tri najveća srpska manastira Hilandar, Studenica i Žiča, kroz čitav srednji vek imali svoje vinograde i podrume vina u Župi. Slavni srpski knez Lazar imao je u Župi svoje podrume u poljani Kruševica. Župa - srpska Šampanja kako ju je 1904. nazvao francuski konzul Deko, nalazi se u kotlini između Kopaonika, Željina, Goča i Jastrepca. Kažu da je klima u Župi ista kao klima u francuskoj oblasti Bordo.

Okosnicu razvoja vinogradarstva i vinarstva od šezdesetih godina 20. veka činili su "Vino Župa" iz Aleksandrovca, osnovana 1956. ujedinjenjem devet zemljoradničkih zadruga i Rubin iz Kruševca, osnovan 1955 godine.

Vino je u Župi vekovima bilo znak moći, bogatstva, vlasti, ali i izvor opstanka. Pili su ga keltski ratnici, rimski legionari, vizantijski stratezi, srpski župani i carevi, episkopi i arhiepiskopi, turski begovi.

VINOGRADARSTVO I VINARSTVO DANAS

Župa je danas poznata po vinogradima i vrednim vinogradarima koji pronose slavu ovog kraja jer su geografski, klimatski i pedološki uslovi sigurno među najboljima u Srbiji za gajenje vinove loze. Aleksandrovac svojim geografskim položajem gospodari brežuljcima i otvara pogled na vinograde Župe i proplanke Kopaonika. Župsko vinogorje se nalazi u zapadnom delu Srbije u slivu Zapadne Morave i njenih pritoka.

Vinogradi u Župi su rasprostranjeni na oko 2.500 ha, od čega je 50 ha podignuto u zadnje dve godine.Aleksandrovac i okolina gaje tamjaniku i prokupac, najstarije autentične sorte grožđa u Srbiji. Prokupac, zvani i rskavac je sorta stara oko 1000 godina, a tamjanika, muskatna sorta poreklom iz Francuske, koja se u Srbiji gaji preko 500 godina Još se gaje i župski bojadiser, pa smederevka, sovinjon, semijon, župljanka, neoplanta, šardone, italijanski rizling.

Župa je poznata kao vinogradarski kraj u Srbiji, sa blago talasastim brežuljcima čije su južne i jugoistočne ekspozicije veoma pogodne za lozu. Tipovi zemljišta koji ovde preovladavaju izuzetno su pogodni za gajenje vinove loze. Obično su to karbonati, černozem, smonica i ogajnjača.

PUT VINA

Župa, prestonica loze i vina, tradicionalni predeo srpskog vinogradarstva i vinarstva. Čitava Župa je prava domaćinska kuća. Danas tu tradiciju obnavlja pedesetak proizvođača ovih i drugih vina,koji svoja vina iznose na festival koji se odvija tokom berbe. Tokom tri dana festivala iz fontane na gradskom trgu,neprestano teče mlado vino iz župskih podruma. Manastirska vina možete degustirati i u obližnjem manastiru Ljubostinja, što je poseban doživljaj. 

Informacije o vinarijama pogledajte ovde

GDE JESTI

U svim restoranima se služe specijaliteti nacionalne kuhinje i čuvena župska vina. Uz kajmak i beli sir sa ovog područja treba piti lokalno vina župljanku, uz koje dobro ide i gibanica. Uz neizbežnu jagnjetinu , možete probati punija bela vina, ali i snažna crvena vina tipa prokupac ili vranac. Ova vina dobro idu i uz sarmu od kiselog kupusa, uz koju se može piti i italijanski rizling. Sa musakom od krompira  dobro se slaže tradicionalno vino iz ovog kraja tamnjanika.

Informacije o restoranim pogledajte ovde

ŠTA VIDETI

Turističku ponudu Aleksandrovca, gradića na oko 230 kilometara jugoistočno od Beograda upotpunjuje i blizina Kopaonika i Vrnjačke banje, dva poznata turistička centra Srbije (oba su udaljena 44 km). Ostaci manastira Drenča iz 14. veka, manastir Rudenice s početka 15. veka i ostaci srednjovekovnog župskog grada Koznika, koji se nalazi 10 km od Aleksandrovca obogaćuju mogućnosti vinskog puta i vinskog turizma.

Na čuvenoj Župskoj berbi, najvinskijoj i najstarijoj vinskoj manifestaciji u Srbiji, izlažu se najbolja župska vina a župski vinogradari se kite novim odličjima. Za ovu manifestaciju pravi se vinska ulica i jedinstvena fontana vina iz koje se tokom tri dana besplatno služi vino. Župljani u šali znaju da kažu da vinsku ulicu imaju jednom godišnje, a vinske uličare stalno.

Obilazak poljana, što je naziv za sezonska vinogradarska naselja u Župi, koja su u prošlosti bila privremena staništa vinogradara iz udaljenih planinskih sela koji su u Župi imali svoje vinograde, može biti veoma interesantan.

KAKO STIĆI I GDE SPAVATI

Aleksandrovac je od Beograda udaljen 225 km i povezan je redovnim autobuskim linijama s najvećim gradovima u Srbiji - Beogradom, Novim Sadom, Nišom i Kragujevcem. Do Aleksandrovca automobilom iz pravca Beograda stiže se  međunarodnim putem E 75 sa kog se izlazi kod Pojata i preko Kruševca  dolazi u Aleksandrovac.

Autobuska stanica Aleksandrovac, 037/751 207
Autobuska stanica Beograd, Železnička 4, tel. Za informacije i rezervacije 011/636 299

Informacije o smeštaju pogledajte ovde

Turističke informacije
Turistička organizacija opštine Aleksandrovac
Trg oslobođenja bb, 37230 Aleksandrovac
037/754 404, Faks: 037/ 751 297
e-mail: soaleks@ptt.yu
www.aleksandrovac.co.yu

Aleksandrovac Vinarija Ivanović, Vinarska kuća Miljković, Podrum Botunjac, Vinska kuća Minić, Podrum Radenković

Knjaževac Vinarija Jović, Vinarija Jović, Podrum Isakov, Podrum Živković, Podrum Jeremić

Negotin Vinarija Vukašinović, Vino Grade, Podrum Ivanović, Podrum Bogdanović

Smederevo Godomin, Mali podrum Radovanović, Podrum Gitarić

Oplenac Staro vino, Vožd, Jezero, Breza, Aleksandar

Beograd Navip, Emporio, Esencijal, Podrum Pehar, Galerija vina Vitis

Vršac Vršački vinogradi, Podrum Stojšić, Podrum Krstov, Vinarija Vinik, Podrum Nedin

Sremski Karlovci Vinum, Podrum Kiš ,Podrum Dulka, Podrum Roša , Podrum Kosović, Podrum Bajilo, Podrum Benišek, Podrum Došen, Podrum Živanović, Podrum Merc, Vinoteka Medijana, Vinarija,Todorov, Vinoprodukt, Podrum Kuzmanović, Vinarija Kovačević, Fruškogorski podrum

Palić Podrum Palić, Vinarija Čoka, Vinski dvor, Vinum Lodi, Vindulo, Podrum Varkulja