Risovača

Pećina Risovača  nalazi se na istoimenom brdu na ulazu u Aranđelovac, 76 km od Beograda. Za posetioce je otvorena u dužini od oko 150 m. Predstavlja arheološki, paleontološki i speleološki lokalitet. 

Istraživanja u Risovači  počela su pedesetih godina 20. veka, a otkrivena je izuzetno velika količina kostiju životinja iz ledenog doba, a pored toga i alatke od kamena i kostiju. Ostaci ljudskih skeleta nisu otkriveni s obzirom da se pećina nalazila u okviru starog kamenoloma, pa je prilikom eksploatacije kamena došlo do uništenja ulaznog dela pećine s najbogatijim kulturnim slojevima.

Tragovi životinja potiču iz poslednjeg, četvrtog ledenog doba i nihova starost se procenjuje na oko sto hiljada godina. U tom periodu desile su se velike klimatske promene usled kojih je došlo do migracije životinjskih stada iz ledom pokrivene srednje Evrope ka južnoj Evropi i dalje, ka severnoj Africi. U to vreme teritoriju današnje Srbije naseljavaju faunske zajednice azijskih stepa, tako da pronađene kosti životinja u Risovači pretežno pripadaju stepskim životinjama, koje su se kretale iz Panonske nizije u unutrašnjost Srbije. Po broju pronađenih ostataka najzastupljeniji je pećinski medved, a zatim slede divlji konj, divlji magarac, pećinska hijena, lisica, pećinski lav. U Risovači su otkrivene i druge vrste sisara iz ledenog doba, s manjim brojem osteoloških ostataka, kao što su jazavac, divlja svinja, zec, runasti nosorog, mamut i dr.

Starije kameno doba ili paleolit  najstarija je epoha ljudskog postojanja. Pećina Risovača uređena je  kao svojevrsni podzemni muzej paleolita. U pećini se mogu videti figure koje predstavljaju porodicu okupljenu oko vatre, čiji se članovi bave uobičajenim poslovima u to vreme. Jedan čovek se vraća iz lova, drugi glača kamen, odnosno izrađuje neko oruđe, žena donosi drva za ognjište, a jedna muška figura rukom razbija kost da bi od nje napravio oruđe.

Sačuvana artefakta od kamena (kameni šiljak-"ručni klip", kamena sekira, kameni strugači za obradu kože i krzna, dleto) i kostiju (buton za povezivanje kožnih delova odeće, šilo i bodež) ukazuju na to da ih je izrađivao praistorijski čovek neandertalskog tipa, koji se bavio lovom kao osnovnim zanimanjem, odnosno da je to bilo inteligentno biće koje je pravilo oruđe sa određenom svrhom.

Arheološki materijal otkriven u Risovači po prvi put u arheološkoj nauci potvrdio je postojanje praistorijskih kultura južno od linije Sava-Dunav. Zbog značaja pećine kao nalazišta praistorijske kulture u kome su sačuvani tragovi nastarijeg staništa paleolitskog čoveka na Balkanu pećina Risovača je zaštićena Zakonom.

Informacije:
Turistička organizacija opštine Aranđelovac
Kneza Miloša 243, 34300 Aranđelovac
Tel/faks: 034/ 724 097, 725 575
E-mail: office@bukovickabanja.com
www.bukovickabanja.com

Ostale pećine Petnička, Prekonoška i Bogovinska pećina

Zlotske pećine Ističu se pećine Lazareva, Vodena, Mandina, Vernjikica i Hajdučica

Potpećka pećina Nalazi se u selu Potpeće, 14 km jugoistočno od Užica

Stopića pećina Nalazi se na severoistočnoj strani Zlatibora

Risovača Nalazi se na istoimenom brdu na ulazu u Aranđelovac, 76 km od Beograda

Resavska pećina Nalazi se u istočnoj Srbiji, na području Gornje Resave, 20 km od Despotovca

Rajkova pećina Nalazi se u istočnoj Srbiji, 2 km od Majdanpeka

Mermerna pećina* Udaljena je 20 km južno od Prištine i 360 km od Beograda

Hadži-Prodanova pećina Nalazi se u dolini Rašćanske reke

Ceremošnja Pećina Ceremošnja se nalazi u istočnoj Srbiji