Mermerna pećina*

Mermerna pećina  nalazi se na Kosovu i Metohiji, u selu Gadimlje (opština Lipljan). Udaljena je 20 km južno od Prištine i 360 km od Beograda. Ukupna dužina istraženih kanala iznosi 1.260 m, a deo koji je pristupačan za turiste dugačak je 440 m. 

Veliki deo pećine je još uvek neistražen, jer su tokom njene evolucije mnogi prolazi i dvorane zapušeni blatom (muljem) i šljunkom. Temperatura vazduha u pećini se kreće od 12-15°C, relativna vlažnost vazduha je nešto manja od 100%, a strujanja vazduha iznose od 5-10 metara u sekundi.

Pećina je sačinjena od mermernih litica nastalih metamorfozom krečnjaka, što prestavlja redak prirodni fenomen. Osobenost ove pećine je, pored jedinstvenog pećinskog nakita koji je formiran u mermeru, velika koncentracija različitih oblika pećinskog nakita na malom prostoru.

U Mermernoj pećini razlikujemo Ulaznu, Zapadnu, Severnu i Istočnu galeriju. Ulazna galerija je potpuno zapušena i nije dostupna speleološkom istraživanjima. Zapadna galerija je u obliku lavirinta sačinjenog od brojnih "slepih" hodnika. Severna galerija sadrži brojne pećinske ukrase sa vrlo retkim aragonitskim nakitom. Istočna galerija vodi do "Dugog" i "Plavog kanala", koji je povezan sa "Dolinom suza". "Plavi kanal" je dobio ime po pećinskom nakitu plave boje. Kanali (hodnici) su ispunjeni masivnim stubovima, dok je tavanica prekrivena stalaktitima. Neki stubovi dostiži visinu do 5 m i prekriveni su šiljcima, što takođe predstavlja specifičnost Mermerne pećine. Pećinski ukrasi su različitih boja, od belo-kristalne do crvene, sa mnogobrojnim nijansama između ove dve boje.

Mermerna pećina je za turiste otvorena 1976. godine. Da bi bila pristupačna za turiste iz pećine je uklonjena velika količina nanosa i ruševina, što je uticalo na promenu mikro-klime, a posledice se još uvek istražuju. Mermerna pećina je zaštićena Zakonom kao spomenik prirode.


*) Mermerna pećina se nalazi u AP Kosovo i Metohija koja je pod upravom KFOR-a.

Ostale pećine Petnička, Prekonoška i Bogovinska pećina

Zlotske pećine Ističu se pećine Lazareva, Vodena, Mandina, Vernjikica i Hajdučica

Potpećka pećina Nalazi se u selu Potpeće, 14 km jugoistočno od Užica

Stopića pećina Nalazi se na severoistočnoj strani Zlatibora

Risovača Nalazi se na istoimenom brdu na ulazu u Aranđelovac, 76 km od Beograda

Resavska pećina Nalazi se u istočnoj Srbiji, na području Gornje Resave, 20 km od Despotovca

Rajkova pećina Nalazi se u istočnoj Srbiji, 2 km od Majdanpeka

Mermerna pećina* Udaljena je 20 km južno od Prištine i 360 km od Beograda

Hadži-Prodanova pećina Nalazi se u dolini Rašćanske reke

Ceremošnja Pećina Ceremošnja se nalazi u istočnoj Srbiji