Hadži-Prodanova pećina

Hadži-Prodanova pećina nalazi se u dolini Rašćanske reke, pa je zbog toga zovu i "Rašćanska pećina". Raniji naziv pećine bio je Šljepaja. Smeštena je na nadmorskoj visini od oko 600 metara. Udaljena je 7 km od Ivanjice, na putu za Guču. Dobila je ime po Karađorđevom vojvodi Hadži-Prodanu, koji je u pećinu sklanjao zbegove od Turaka.

Ispitana dužina pećine je oko 400 metara i sastoji se od dva sprata. Donji sprat, pored glavnog, ima i dva sporedna kanala. Ulazni deo pećine širine je oko 3 metra i završava se suženjem iza koga se nalaze prostrana dvorana, dužine 50 metara i široka oko 15 metara. Desna strana dvorane  pokrivena je bigrenim salivom i nizom plitkih bazena. U centralnom delu nalaze se debeli stalaktiti i stalagmiti, a na stranama moćni salivi koji imaju izgled okamenjenih vodopada. Dvorana se završava sa dva manja prodora-procepa. Gornji sprat počinje iz dvorane glavnog kanala i ispunjen je raznobojnim i raznovrsnim nakitom.

U Hadži-Prodanovoj pećini stručni tim Biološkog fakulteta Beogradskog univerziteta  pronašao je 25 vrsta pećinskih životinja (insekata) koje u svetu nisu dovoljno proučene. Prilikom arheoloških iskopavanja u površinskom sloju i recentnom ukopu na samom ulazu u pećinu pronađeni su fragmenti keramike iz starijeg gvozdenog doba. U geološkom sloju 2 nađeni su okresani kameni artefakti koji pripadaju vremenu između 20. i 10. milenijuma pre nove ere (mlađi horizont), a u geološkom sloju 5, otkriveni su nalazi iz srednjeg paleolita (stariji horizont), kao i velika količina kostiju pleistocenskih životinja, čija starost prelazi 13 -15 hiljada godina. U pećini je pronađen zub dugačak 12 cm, kao i delovi lobanje pećinskog medveda. Te životinje  bile su dugačke do 3 m i teške oko 1 tone. U pećini su pronađeni i tragovi boravka čoveka koji je živeo u ovom periodu.

Svi ovi nalazi su veoma značajni, jer pripadaju periodima koji u našoj zemlji nisu dovoljno istraženi, a tipični su za periode kojima pripadaju (musterijen, gravetijen/epigravetijen). Nalazi od kristala kvarca nisu karakterisitčni, kako za srednji, tako i za gornji paleolit, pa bi Hadži-Prodanova pećina mogla da predstavlja jedno od najstarijih nalazišta u svetu u kome se javljaju artefakti od ovog materijala.

Hadži-Prodanova pećina ulazi u malobrojna višeslojna paleolitska nalazišta na centralnom Balkanu i pruža veliki potencijal za buduća istraživanja. U toku je uređenje pećine za posetioce, kao i obnova porušene crkve kod ulaza u pećinu, tako da će Hadži-Prodanova pećina imati funkciju turističkog, speleološkog i arheološkog lokaliteta.

Informacije:

Turistička organizacija opštine Ivanjica
Milenka Kusića 47, 32250 Ivanjica
Tel/faks: 032/ 665 085
E-mail: tooivanjica@yu1.net
www.ivanjica.co.yu

Ostale pećine Petnička, Prekonoška i Bogovinska pećina

Zlotske pećine Ističu se pećine Lazareva, Vodena, Mandina, Vernjikica i Hajdučica

Potpećka pećina Nalazi se u selu Potpeće, 14 km jugoistočno od Užica

Stopića pećina Nalazi se na severoistočnoj strani Zlatibora

Risovača Nalazi se na istoimenom brdu na ulazu u Aranđelovac, 76 km od Beograda

Resavska pećina Nalazi se u istočnoj Srbiji, na području Gornje Resave, 20 km od Despotovca

Rajkova pećina Nalazi se u istočnoj Srbiji, 2 km od Majdanpeka

Mermerna pećina* Udaljena je 20 km južno od Prištine i 360 km od Beograda

Hadži-Prodanova pećina Nalazi se u dolini Rašćanske reke

Ceremošnja Pećina Ceremošnja se nalazi u istočnoj Srbiji