Gračanica

Gračanica je jedan od najlepših spomenika srpske srednjovekovne umetnosti. Nalazi se u istoimenom selu, 9 km jugoistočno od Prištine. Od srednjovekovnog manastirskog kompleksa očuvana je samo crkva posvećena Blagoveštenju.

Podignuta je 1321. godine, kao zadužbina kralja Milutina, u formi petokupolne građevine sa osnovom u obliku upisanog krsta i fasadama od naizmeničnih redova opeke i kamena. Centralna kupola se oslanja na četiri stupca, nadvišujući glavni prostor, koji se na istoku nadovezuje na oltarski prostor, na zapadu na unutrašnju pripratu, a na severu i jugu na bočne brodove, koji se završavaju na dvema posebnim kapelama. Sa svoje tri apside, spolja prostrane, istočni deo hrama čini jedinstvo sa celom građevinom.

Freske u Gračanici oslikali su grčki majstori iz Soluna, čuveni Mihailo i Evtihije, koji su živopisanje završili 1321. godine. Odlično su očuvane i pripadaju narativnom slikarstvu, karakterističnom za srpsku i vizantijsku umetnost prve polovine 14. veka. U poređenju sa freskama iz prethodnog veka, kompozicije su manje, a motivi raznovrsniji, uključujući scene iz života svetitelja i crkvenog kalendara. U Gračanici je, prvi put u starom srpskom slikarstvu, naslikana geneološka loza dinastije Nemanjića, sa 16 portreta, a na ulazu u crkvu nalaze se portreti ktitora kralja Milutina i njegove žene Simonide. Njene, na slici oštećene oči, inspirisale su pesnika Milana Rakića da napiše jednu od najlepših pesama novije srpske književnosti.

U manastiru se nalazi značajna zbirka ikona, među kojima je najstarija Hrista Milostivog iz 14. veka, jedinstvena po svojim velikim dimenzijama (269 x 139 cm).

Na 20. zasedanju UNESCO-ovog komiteta za Svetsku baštinu, koje je održano u Viljnusu, Litvanija, od 08. do 16. jula 2006. godine, na Listu Svetske kulturne i prirodne baštine upisani su manastiri Pećka patrijaršija, Gračanica i crkva Bogorodice Ljeviške u Prizrenu, kao ekstenzija manastira Dečana (koji se na Listi Svetske baštine nalazi od 2004. godine), a pod zajedničkim nazivom "Srednjovekovni spomenici na Kosovu (Srbija)".

Kapela Sv. Krsta u Vršcu Najstariji katolički hram u Banatu

Dvor Eparhije banatske Dvor kome se svi dive

Banjska Podigao ga je između 1312. i 1316. godine kralj Milutin

Ovčarsko-kablarski manastiri "Srpska Sveta gora"

Topola - Oplenac

Petrova crkva Pripada najstarijim srpskim srednjovekovnim spomenicima

Studenica Zadužbina velikog župana Stefana Nemanje

Pećka patrijaršija Podignuta u trećoj deceniji 13. veka

Staro Hopovo Osnovan krajem 15. veka

Manastir Ćelije Ženski manastir

Manastir Lelić Zadužbina Vladike Nikolaja i njegovog oca Dragomira Velimirovića

Mala Remeta Osnovan krajem 17. veka

Šišatovac Osnovan 1520. godine

Petkovica Pominje se u 16. veku

Kuveždin Osnovao ga je 1520. godine poslednji srpski despot Stefan Štiljanović.

Prohor Pčinjski Podigao ga je u 11. veku vizantijski car Roman Diogen

Sopoćani Podigao ga je  kralj Uroš I Nemanjić

Žiča Zadužbina  kralja Stefana Prvovenčanog.

Naupara Izgrađena je u osmoj deceniji 14. veka.

Mileševa Osnovan u trećoj deceniji 13. veka